16 06-2022

Temperatura w miejscu pracy - minimalna i maksymalna

Prognozy pogody wyraźnie wskazują, że najbliższe dni i tygodnie mają być wyjątkowo ciepłe – a dopiero co zbliżamy się do kalendarzowego lata. Osoby, które niebawem rozpoczynają urlop, oczywiście bardzo się z tego cieszą, co wcale nas nie dziwi! Nieco inaczej wygląda za to sytuacja pracowników, którzy mają wizję pracy w upale lub – w sezonie zimowym – w niedogrzanych pomieszczeniach.

W związku z tym zdecydowanie warto przypomnieć, jaka powinna być maksymalna i minimalna temperatura w miejscu pracy, jakie są obowiązki pracodawcy oraz jakie prawa przysługują pracownikowi. Poniżej przedstawiamy kompleksowe i aktualne omówienie przepisów wraz z praktycznymi wskazówkami.

Jaka jest minimalna, maksymalna i optymalna temperatura w biurze?

Temperatura w biurze to temat, który na pewno będzie często powracał w tym roku (choć pewnie wakacje w kolejnych latach również nie będą mniej upalne). Warto więc wiedzieć, jaka temperatura jest najbardziej optymalna. Praca w dusznych pomieszczeniach bez przepływu powietrza zdecydowanie nie jest czymś, co będzie odpowiednie. Takie warunki nie sprzyjają ani efektywności, ani też zdrowiu. Muszą pamiętać o tym zarówno pracodawcy chcący stworzyć odpowiednie warunki do realizacji obowiązków, jak i pracownicy, którzy by pracować na dobrym poziomie, muszą mieć do tego komfortową przestrzeń.

Kluczowe znaczenie mają tu przepisy BHP oraz rozporządzenie w sprawie ogólnych przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy (w szczególności § 30 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z 26 września 1997 r.), które określa wymagane warunki termiczne w miejscu pracy.

Minimalna temperatura (zgodnie z § 30 rozporządzenia)

18°C - w pomieszczeniach biurowych oraz przy lekkiej pracy fizycznej
14°C -przy cięższej pracy fizycznej wykonywanej w pomieszczeniach

Są to wartości minimalne, których pracodawca musi bezwzględnie przestrzegać (z wyjątkiem prac, gdzie względy technologiczne to uniemożliwiają).

Maksymalna temperatura – co mówią przepisy?

Przepisy BHP nie określają jednej sztywnej maksymalnej temperatury dla wszystkich rodzajów pracy (z wyjątkiem pracowników młodocianych – o czym niżej).

Często wskazywane wartości:

30°C w biurach
28°C przy pracy fizycznej

mają charakter praktycznych wytycznych. Natomiast obowiązek prawny pojawia się przy 28°C w pomieszczeniu – wtedy pracodawca musi zapewnić pracownikom napoje chłodzące.

Dodatkowo przy pracy na zewnątrz obowiązek zapewnienia napojów pojawia się już przy 25°C.

Optymalna temperatura w biurze

Za najbardziej komfortowy zakres przy pracy biurowej uznaje się 20–22°C zimą oraz 23–26°C latem. Warto jednak pamiętać, że na odczuwanie temperatury wpływa nie tylko wartość na termometrze, ale cały mikroklimat (wilgotność, przepływ powietrza).

Temperatura w biurze a BHP

Odpowiednie warunki do pracy stanowią dość obszerne zagadnienie, które obejmuje m.in. oświetlenie w biurze, nieco kontrowersyjne kamery w miejscu pracy czy właśnie temperaturę. Gdy jest ona zbyt niska albo zbyt wysoka, to pojawia się szereg problemów. Zbyt niska lub zbyt wysoka temperatura może powodować:

spadek koncentracji,
rozdrażnienie,
złe samopoczucie,
zwiększone ryzyko wypadków.

Odpowiedzialność za organizację pracy w bezpiecznych warunkach zawsze spoczywa na pracodawcy.

Minimalna temperatura w biurze

Minimalna temperatura w biurze nie może być niższa, niż 18 stopni Celsjusza. Dotyczy to również miejsc, w których wykonywana jest lekka praca fizyczna. Zgoła inaczej wygląda kwestia pomieszczeń takich jak np. hale produkcyjne. Wówczas minimalna temperatura w miejscu pracy to 14 stopni Celsjusza.

Co grozi za nieprzestrzeganie przepisów?

Nieprzestrzeganie norm może skutkować:

kontrolą ze strony Państwowej Inspekcji Pracy (PIP),
karą finansową w wysokości od 1000 zł do nawet 30 000 zł,
odpowiedzialnością cywilną pracodawcy.

Odmowa pracy a zbyt niska temperatura

Jeśli temperatura spada poniżej normy, pracownik może skorzystać z prawa do odmowy pracy (szczegóły poniżej). W takim przypadku przysługuje mu prawo do wynagrodzenia, a pracodawca nie może wyciągać negatywnych konsekwencji.

Prawo pracownika do powstrzymania się od pracy z powodu zimna

Zgodnie z Kodeksem pracy, pracownik ma prawo do powstrzymania się od pracy, jeżeli warunki pracy stanowią bezpośrednie zagrożenie dla zdrowia lub życia. Dotyczy to sytuacji, gdy temperatura spada poniżej:

18°C - przy pracy biurowej i lekkiej fizycznej,
14°C - przy ciężkiej pracy fizycznej w pomieszczeniach.

W takiej sytuacji:

pracownik może dokonać odmowy pracy,
zachowuje prawo do wynagrodzenia,
pracodawca nie może stosować wobec niego żadnych sankcji.

Warunkiem jest niezwłoczne poinformowanie przełożonego o przerwaniu pracy i wskazanie przyczyny (zagrożenie dla zdrowia wynikające z niespełnienia norm temperaturowych).

Zagrożenia zdrowotne i odpowiedzialność pracodawcy

Praca w zbyt niskiej temperaturze może prowadzić do:

chorób układu oddechowego,
wychłodzenia organizmu (hipotermii),
odmrożeń,
obniżenia koncentracji i zwiększenia liczby wypadków.

Z kolei wysoka temperatura może powodować:

udar cieplny,
odwodnienie,
wyczerpanie cieplne,
zaburzenia krążenia.

Odpowiedzialność pracodawcy za zapewnienie odpowiednich warunków jest bezwzględna. W razie zaniedbań:

PIP może nałożyć karę od 1000 zł do 30 000 zł,
pracownik może dochodzić odszkodowania, jeśli doznał uszczerbku na zdrowiu.

Zbyt niska temperatura w miejscu pracy

Temperatura w miejscu pracy oczywiście nie może być także zbyt niska. Jeśli jednak pracodawca chociażby ze względów technologicznych nie jest w stanie zapewnić pracownikom odpowiedniej temperatury, to wówczas powinien przygotować posiłki regeneracyjne, odpowiednią odzież oraz przerwy w pracy. Na posiłki regeneracyjne mogą liczyć m.in. pracownicy fizyczni, którzy podczas pełnienia swoich obowiązków doświadczają wydatku energetycznego na poziomie powyżej 1500 kcal u mężczyzn oraz powyżej 1000 kcal u kobiet.

Maksymalna temperatura w miejscu pracy

Przepisy nie wskazują jednej maksymalnej temperatury (z wyjątkiem młodocianych), ale nakładają konkretne obowiązki w warunkach uciążliwych. Obowiązki pracodawcy przy wysokiej temperaturze:

zapewnienie napojów chłodzących powyżej 28°C w pomieszczeniach,
zapewnienie napojów przy pracy na zewnątrz powyżej 25°C,
wprowadzenie dodatkowych przerw,
skrócenie czasu pracy w ekstremalnych warunkach,
zapewnienie wentylacji lub klimatyzacji.

Pracownik może również odmówić pracy, jeśli upał stanowi zagrożenie dla jego zdrowia lub życia.

Temperatura w miejscu pracy w okresie letnim

Temperatura w miejscu pracy w okresie letnim bywa bardzo uciążliwa. W związku z tym, gdy już zbliżają się upały, pracodawcy powinni dopełnić wszelkich starań, aby w zakładzie pracy panowały możliwie najbardziej komfortowe warunki. Poza sprawnymi klimatyzatorami, należy pamiętać o zapewnieniu napojów, a także rolet, jeśli promienie słoneczne trafiają prosto w ekrany, uniemożliwiając przy tym pracę. Konieczne jest też zapewnienie dopływu świeżego powietrza. Latem pracodawca powinien:

zapewnić sprawną klimatyzację i wentylację,
unikać przeciągów,
stosować rolety i osłony przeciwsłoneczne,
zapewnić stały dostęp do napojów,
rozważyć pracę zdalną lub elastyczne godziny pracy.

Temperatura w miejscu pracy w okresie zimowym

O tym, jaka powinna być temperatura w biurze - BHP napisaliśmy już powyżej. Szczególną uwagę jednak na minimalną temperaturę powinno się zwrócić w okresie zimowym, kiedy to termometry często wskazują wartości poniżej zera stopni Celsjusza. Zimą kluczowe znaczenie ma utrzymanie minimalnych norm (18°C / 14°C). Pracodawca powinien zapewnić:

sprawne źródła ogrzewania,
środki ochrony osobistej,
ciepłą odzież roboczą,
ciepłe napoje,
posiłki regeneracyjne,
przerwy na ogrzanie się.

Wszystko to przy zachowaniu wymogów ochrony przeciwpożarowej.

Czynniki wpływające na komfort cieplny na stanowisku pracy

Komfort cieplny zależy nie tylko od temperatury. Znaczenie ma cały mikroklimat:

wilgotność powietrza - optymalnie 40–60%,
przepływ powietrza - zbyt silny powoduje przeciągi,
sprawna wentylacja - zapewniająca dopływ świeżego powietrza.

Zbyt niska wilgotność sprzyja podrażnieniom dróg oddechowych, zbyt wysoka uczuciu duszności.

Specjalne regulacje dotyczące temperatury dla pracowników młodocianych

Przepisy BHP wprowadzają szczególną ochronę dla pracowników młodocianych (poniżej 18. roku życia). Nie mogą oni pracować w pomieszczeniach, w których temperatura przekracza 30°C, a wilgotność względna powietrza przekracza 65%.

Jest to bezwzględny zakaz.